Xã An Thành

Hải Phòng là đô thị ven biển địa hình thấp, chịu tác động của nước biển dâng, triều cường và bão mạnh, đòi hỏi quy hoạch cần trở thành 'lá chắn' giúp thành phố thích ứng và phát triển bền vững.

Theo báo cáo của Ban Thường vụ Thành ủy Hải Phòng tổng kết Nghị quyết số 24-NQ/TW, ngày 3/6/2013 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XI về chủ động ứng phó với biến đổi khí hậu, tăng cường quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường, từ năm 2013 đến nay, thành phố đã có những bước đi bài bản trong lồng ghép nội dung ứng phó biến đổi khí hậu vào quy hoạch phát triển.

Trong đó, thành phố đã triển khai đồng bộ các kế hoạch phòng, chống thiên tai; xây dựng hàng chục phương án bảo vệ các trọng điểm đê điều, khu vực xung yếu. ồng thời đầu tư nâng cấp hệ thống hạ tầng giao thông, thoát nước, xử lý nước thải theo hướng thích ứng với khí hậu.

Đây là những nền tảng quan trọng để Hải Phòng định hướng thay đổi căn bản về tư duy quy hoạch trong thời gian tới là không chỉ “ứng phó” mà phải “chủ động thích ứng” với biến đổi khí hậu trên cơ sở dự báo, quản trị rủi ro và chuyển đổi mô hình phát triển.

Thành phố xác định rõ việc đầu tư hoàn thiện hệ thống hạ tầng ứng phó biến đổi khí hậu, nâng cao khả năng chống chịu của cả hệ thống tự nhiên, kinh tế và xã hội là nhiệm vụ xuyên suốt.

Điều này đòi hỏi quy hoạch phải đi trước một bước, tích hợp đầy đủ các yếu tố rủi ro khí hậu vào từng không gian phát triển.

Cụ thể, Hải Phòng đang chuyển mạnh sang cách tiếp cận quy hoạch dựa trên dữ liệu và khoa học.

Thành phố triển khai xây dựng đề án đánh giá tác động, mức độ dễ bị tổn thương, rủi ro và tổn thất do biến đổi khí hậu để làm căn cứ cho các quyết định quy hoạch.

Đây là bước đi then chốt, bởi chỉ khi “đo đếm” được rủi ro, quy hoạch mới thực sự trở thành công cụ phòng ngừa hiệu quả, thay vì chỉ xử lý hậu quả.

Song song với đó, định hướng ứng dụng các giải pháp “thông minh” trong thích ứng biến đổi khí hậu cũng đang được đẩy mạnh.

Việc đầu tư hệ thống quan trắc khí tượng thủy văn tự động, xây dựng cơ sở dữ liệu thiên tai, lập bản đồ cảnh báo rủi ro và nâng cao năng lực dự báo, cảnh báo sớm được coi là nền tảng để chủ động ứng phó.

Khi các dữ liệu này được tích hợp vào quy hoạch đô thị, quy hoạch ngành, Hải Phòng sẽ có khả năng “dự báo trước một bước” thay vì bị động chạy theo thiên tai.

Một trụ cột quan trọng khác trong chiến lược chuyển từ ứng phó sang thích ứng là chuyển đổi xanh gắn với quy hoạch.

Theo định hướng giai đoạn 2026 – 2030, thành phố triển khai chuyển đổi xanh toàn diện trên 7 lĩnh vực, trong đó lấy giao thông và công nghiệp làm trọng tâm, đồng thời xác định phát triển cảng xanh là đột phá chiến lược.

Quy hoạch đô thị theo mô hình TOD (phát triển đô thị gắn với giao thông công cộng), tái cấu trúc logistics theo hướng xanh, phát triển hạ tầng năng lượng sạch… đều là những nội dung mang tính định hình dài hạn.

Đáng chú ý, tư duy quy hoạch của Hải Phòng không dừng ở thích ứng đơn lẻ mà hướng tới tái cấu trúc toàn diện không gian phát triển.

Các khu công nghiệp được định hướng chuyển đổi sang mô hình sinh thái; hệ thống đô thị phát triển theo hướng xanh, thông minh; giao thông chuyển dịch sang năng lượng sạch; logistics tối ưu hóa chuỗi cung ứng giảm phát thải.

Đây chính là cách tiếp cận “thích ứng chủ động”, nơi biến đổi khí hậu không chỉ là thách thức mà còn là động lực đổi mới mô hình tăng trưởng.

Tuy nhiên, để hiện thực hóa các định hướng này, quy hoạch Hải Phòng cần bảo đảm tính tích hợp và đồng bộ cao hơn nữa.

Việc lồng ghép các mục tiêu khí hậu vào quy hoạch sử dụng đất, quy hoạch đô thị, quy hoạch ngành phải được thực hiện nhất quán, tránh tình trạng “mạnh ai nấy làm”.

Đồng thời, cần ưu tiên nguồn lực cho các dự án hạ tầng chống chịu khí hậu, đặc biệt tại các khu vực ven biển, đảo và vùng trũng thấp.

Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng cực đoan, việc Hải Phòng chuyển từ tư duy “ứng phó” sang “chủ động thích ứng” trong quy hoạch là bước đi đúng hướng và mang tính chiến lược.

Quy hoạch đúng sẽ không chỉ giúp Hải Phòng thích ứng với biến đổi khí hậu, mà còn là cơ hội để tái cấu trúc mô hình tăng trưởng, nâng cao chất lượng sống và khẳng định vị thế của một đô thị cảng hiện đại trong kỷ nguyên phát triển xanh.

Nguồn: Báo Hải Phòng